Наурызнама - көктемгі жаңару символы

Қазақстанда Наурызды тойлау 14-інен 23-і аралығындағы 10 күнге ұласады. Наурыз – Амал мерекесінен басталады. Бұл күннің басты нышаны – көрісу салты.  

Гүлжан Әбілова, Маңғыстау облыстық тарихи-өлкетану мұражайының ғылыми қызметкері:

- Батыс өңірінде әсіресе Маңғыстауда 14 наурыз басталады Амал мерекесі деп бір апта бұрын басталады. Амал күні Абай Құнанбаев айтқандай қырдың елі ойдың еліне барып араласып, құшақтасып, көрісіп өз реніштерін ұмытып кешіру кезеңі дейді осы кезеңді.

Маңғыстаудағы ең биік нүкте - Отпан тауда киіз үйлер тігіліп, өнерпаздар ән айтып би билеп, күмбірлете күй тартты. Дәстүрге сай, Отпан таудың басында теңіз деңгейінен 532 метр биіктікте «Бірлік оты» жағылды. Ол ел амандығының бел­гісі.

Наурызнаманың екінші күні қайырымдылық шаралары өтеді. Шашу шашылып, меймандарға бауырсақ, наурыз көже үлестіріледі. Үшінші күні мәдениет пен ұлттық салт-дәстүр дәріптеледі. Ізгілікпен көмкерілген көктем мерекесін жас буынның бойына сіңіру үшін биыл мерекелік шаралар digital форматқа ойысады. Мәселен, Алматыда дрондар көмегімен бауырсақ тарату, мерекеде гуманоид роботтардың өнер көрсетуі жоспарланған.

Серікзат Дүйсенғазы, ақын,  ҚР еңбек сіңірген қайраткері:

- Наурызды Президентіміздің белгілеп берген межесімен, келешекте жаңғыртып, цифрлық жүйеге көшіріп, жасанды интеллектінің мүмкіндігін пайдаланып, келешекте әлем тойлайтын , қызығатын мерекеге айналдыруымыз керек деп ойлаймын. Әлемдік деңгейге көтеруіміз керек.

17-наурыз – «Шаңырақ күні» көпбалалы аналарға айрықша құрмет көрсетілді. Елордада Мемлекет басшысының атынан алты құрсақ көтерген, немесе одан да көп бала тәрбиелеген 40 ана «Алтын» және «Күміс алқа» иегері атанды. Айта кетейік, Наурызнама онкүндігі Президент Жарлығымен үш жыл бұрын бекітілген.

¤¤

Самал Мырзахметова, «Күміс алқа» иегері:

- Шаңырақ күні дегеніміз - аналардың шаңырақтағы осы мерекемен көрсетеді. Ананың орны бөлек екенін, жылуы, қамқорлығы балаға деген осы шаңырақтан басталатынын білдіреді деп ойлаймын.

¤

18-ші наурыз – Ұлттық киім күні. Ұлттық музейде өткен дөгелек үстелде дәстүрлі киім үлгісінің тарихи дамуы мен оның қазіргі қоғамдағы символдық мәні талқыланды. Ал этнограф әрі қолөнерші Бұлбұл Кәпқызы өз қолымен кестелеп тіккен қазақтың ұлттық киімдерін жеке-жеке таныстырып, мән-мағынасы тереңінен түсіндірді.

Бұлбұл Кәпқызы, этнограф:

- «Қызыл» жастықтың өңі, қуаныштың өңі. Сондықтан жастығымен қоштасып, қуанышымен қауышып жатыр деп қызыл көйлекпен қыз баласын қазақ ұзатқан. Мына екеуі алдыңғы шаш жабары, мынау желегі үстіне жабылған. Ал мынау жолы. «Сұлама» деп айтылады. Бұл қыздың жолы.

Дөңгелек үстел аясында арнайы көрме де ұйымдастырылды. Көпшілік бұл экспозициядан ХІХ ғасырда өмір сүрген қазақтардың тұрмыс-тіршілігінен сыр шертетін 7 түрлі сырт киім мен бас киімге куә болды.

Наурызнаманың келесі күні «Жаңару күні». Қазақстандықтар көнеден тамыр тартқан салт-дәстүрді, жаңа заманға лайықтап алуға бейімделген. Мұны әсіресе, ұлттық киім үлгісінен байқауға болады. Ұлттық ою-өрнекпен безендірілген, дәстүрлі үлгіде тігілген киім брендтері қалыптасқан.

Наурызнама ұлттық спортты да дәріптейді.  Астанада Наурыз мейрамына орай 18 мың бала асық ойнады. Балалар арнайы қойылым арқылы сап түзеп, асықтың «Алшы» пішінін және «Алтын сақа» жазуын бейнеледі, түрлі би элементтерін көрсетіп, көрерменге ерекше әсер сыйлады.

Ғинаят Сыздықов, Астана қаласы әкімдігінің «Өркен» балалар мен жасөспірімдер дене тәрбиесі орталығы:

- Бүгінгі жүргізуші жасанды интеллект. Іс-шара қалай болуы керек, ұйымдастыру қалай жүруі керек, жасанды интеллектің күшімен өткен шара екенін көрдіңіздер. Осы жердегі 3 мың қатысқан балаға бір мезетте экран арқылы, онлайн арқылы экранға қосылып тұрған басқа мектептер де сол мезетте асығын ойнап кетті.

¤

Қазақ танымындағы наурыз мерекесі ат жарысы, палуан күресі, көкпар, теңге ілу тәрізді ұлттық спорт түрлерімен біте қайнасқан. Мұндай ауқымды шаралардың дені 21 наурыз – «Ынтымақ күні» ұйымдастырылады. Ал 22 наурыз «Жыл басы» деп дәріптелсе, 23-і наурыз  экологиялық мәдениет пен табиғатты аялауға бағытталады.  

Веб-редактор: Арайлым Серқанова