Özbekistan’da, karantina altındaki ürünlerin ihracat ve ithalatından tarla
izleme faaliyetlerine ve zararlılarla mücadeleye kadar fitosaniter kontrolün
kilit süreçleri dijitalleştirildi. «E-FitoUz» bilgi platformu,
uluslararası ePhyto Solutions
sistemine entegre edilerek 100’ü aşkın ülkeyle elektronik belge dolaşımının kurulmasını
sağladı. Bu sayede tedarik zincirlerinde şeffaflık artırılıyor, sahte
fitosaniter sertifikalar tespit ediliyor ve ilgili hizmetler ürün hareketleri
hakkında önceden bilgilendiriliyor. Aynı zamanda sınır altyapısı da
güçlendirilmektedir. Bugüne kadar bitki karantinasına yönelik onlarca sınır noktası
modernize edildi ve laboratuvarların çalışmaları uluslararası standartlarla uyumlu
hale getirildi.
Dilafruz Arifhanova, Özbekistan Bitki Karantinası ve Koruma
Ajansı Müdür danışmanı:
«Ajans tarafından sınır geçiş noktalarının maddi ve teknik
altyapısının güçlendirilmesi, yeniden inşası ve gerekli ekipmanlarla donatılması
öngörülmektedir. Bugüne kadar bitki karantinası alanında 76 sınır noktası yeniden
donatılmıştır. Sınır noktalarında görev yapan 500’ün üzerinde çalışan uluslararası
programlar kapsamında mesleki yeterliliklerini artırmıştır. Neticesinde sistem iyileştirilmiş
ve fitosaniter denetim süresi kısaltılmıştır».
İhracata da özel önem verilmektedir. Modern fitosaniter prosedürler, ürünlerin
uluslararası gerekliliklere uygunluğunun önceden teyit edilmesini ve sevkiyatların
geri gönderilme risklerinin azaltılmasını mümkün kılıyor. Bu husus, Özbekistan’ın
Dünya Ticaret Örgütü’ne katılım süreci açısından büyük önem taşımaktadır. Uzman incelemeleri,
uluslararası akreditasyona sahip ve modern ekipmanlarla donatılmış Merkezi
Fitosaniter Laboratuvarı’nda gerçekleştiriliyor. Ayrıca ülke mevzuatında da bir
dizi değişiklik yapılmıştır. Geçen yıl Özbekistan’ın gıda ihracatı 3 milyar
doları aşmış, ürünler 83 ülkeye ihraç edilmiştir.
Gayrat Ergaşyev, Özbekistan Bitki Karantinası ve
Koruma Ajansı yetkilisi:
«Özbekistan’ın DTÖ’ye katılım sürecinde fitosaniter alanındaki uzmanlar sürece dahil edilmiş, onların katılımıyla terminoloji sözlüğü ve ulusal mevzuat gözden geçirilmiştir. Bu da DTÖ üyesi diğer ülkelerle profesyonel bir diyalog yürütme imkanı sağlıyor. Ayrıca uluslararası standartlar ‘Bitki Karantinası Hakkında’ Kanun’a entegre edilmiştir».
Çeviren: Körkem
Nigmetullina
