Kızılorda’da, Devlet Başkanı’nın başkanlığında Milli Kurultay’ın V. toplantısı
gerçekleştirildi. Kazakistan Cumhurbaşkanı toplantıda parlamenter reformunu
ayrıntılı şekilde ele alarak, tek meclisli Parlamento’ya «Kurıltay» adının verilmesini önerdi.
Ülke önderi, yeni Parlamentoda gerçek vatanseverlerin ve yüksek nitelikli
uzmanların görev yapması gerektiğini vurguladı. Milletvekili sayısının toplam 145 olması öngörülmektedir. Bundan
böyle milletvekilleri orantılı seçim
sistemi esasına göre seçilecektir. Bu adım, siyasi partilerin
kurumsal rolünü güçlendirecek ve toplum karşısındaki sorumluluklarını
artıracaktır. Yeni Parlamento 5 yıllık
bir süre için seçilecektir. Yeni yasama organının, ülkede hayata geçirilecek
kapsamlı dönüşümlere azami düzeyde yasama desteği sağlaması beklenmektedir.
Kasım-Comart Tokayev, Kazakistan
Cumhuriyeti Devlet Başkanı:
«Yasaların kabulüne yönelik üç aşamalı bir prosedür
önerilmektedir. Buna göre milletvekilleri ilk aşamada yasa tasarısını genel
olarak onaylayacak, ardından değişiklikleri kabul edecek ve son aşamada yasayı
nihai olarak kabul edeceklerdir. Bu şekilde, daha önce hayata geçirilen siyasi
reformların sürdürülmesi sağlanacaktır. Devletin kurumsal temellerini
güçlendirerek, «Güçlü Cumhurbaşkanı – etkili Parlamento – hesap
verebilir Hükümet» ilkesine
dayanan istikrarlı bir siyasi sistem oluşturacağız».
Cumhurbaşkanı ayrıca, «Kazakstannın
Halık Kenesi» (Kazakistan Halk Konseyi) adlı yeni bir kurumun
oluşturulmasını önerdi. Bu yapı, Kazak devletliliğinin ve Bağımsızlığın tutarlı
biçimde güçlendirilmesi sürecinde Kazakistan Halklar Asamblesi ile Milli
Kurultay’ın işlevlerini yerine getirecektir. Yeni devlet organında ülkedeki tüm
etnik gruplar ve tüm iller temsil edilecektir. Halk Konseyi, ülkenin en yüksek istişari organı statüsüne
sahip olacaktır. Konsey’e 126 kişinin
dahil edilmesi önerilmektedir. Bu sayı; etnokültürel birlikler, büyük sivil toplum
kuruluşları ve bölgesel kamu konseylerinden eşit sayıda temsilciyi
kapsayacaktır.
Kasım-Comart Tokayev, Kazakistan Cumhuriyeti Devlet Başkanı:
«Halk Konseyi’nin yasama girişimi hakkına sahip olması öngörülmekte olup, bu durum kurumun
statüsünü önemli ölçüde güçlendirecektir. Konseyin en yüksek organı, yılda en
az bir kez toplanacak olan oturum olacaktır. Konseye,
etnik ve dinler arası uyum konularında Kazakistan Halklar Asamblesi’nin temel
yetkileri devredilecektir. Bununla birlikte yeni organ, iç politikanın
geliştirilmesine yönelik önerilerin hazırlanmasına odaklanacak; devlet
ideolojisi, Anayasa ve ülkenin en önemli belgelerine ilişkin konuların tanıtımı
ve açıklanmasıyla ilgilenecektir».
Kasım-Comart Tokayev ayrıca Kazakistan’da başkan yardımcılığı kurumunun oluşturulmasını önerdi. Başkan Yardımcısı, Cumhurbaşkanı tarafından Parlamentonun çoğunluk onayıyla atanacaktır. Başkan Yardımcısının, uluslararası forumlar ve yabancı devlet heyetleriyle müzakerelerde ülkenin çıkarlarını temsil etmesi, Parlamentoda Cumhurbaşkanı’nın çıkarlarını savunması ve yurt içi ile yurt dışındaki sosyo-politik, bilimsel kuruluşlarla etkileşimde bulunması beklenmektedir. Yeni görevin Anayasa’da güvence altına alınması, devlet danışmanı makamının ise kaldırılması öngörülmektedir. Genel olarak Devlet Başkanı’nın belirttiği üzere, yaklaşan anayasal değişiklikler ölçek ve kapsam bakımından yeni bir Anayasa’nın kabulüyle kıyaslanabilecek niteliktedir. Başlangıçta Temel Yasa’nın yaklaşık 40 maddesinde değişiklik yapılması planlanmıştı. Ancak çalışmalar sırasında, çok daha fazla sayıda düzenlemeye ihtiyaç duyulduğu anlaşılmıştır. Bu nedenle Kasım-Comart Tokayev, aralarında 100’ü aşkın uzmanın yer alacağı bir Anayasa Komisyonu kurulmasına karar vermiştir. Komisyonun çalışmaları tamamlandıktan sonra, ülke genelinde yapılacak referandumun tarihi netlik kazanacaktır.
Çeviren: Körkem
Nigmetullina
